Lisanül Arab 1/15 لسان العرب

Lisânü’l-Arab (لسان العرب), İbn Manzûr (ö. 711/1311) tarafından kaleme alınan, Arap dilinin en hacimli, en kapsamlı ve en meşhur ansiklopedik sözlüğüdür. Sadece bir sözlük değil, aynı zamanda dil, edebiyat, tefsir ve hadis ilimleri için devasa bir kaynak eserdir.

İşte bu abidevi eser hakkında temel bilgiler:

1. Eserin Kapsamı ve Amacı

İbn Manzûr, kendisinden önce yazılmış beş büyük temel sözlüğü bir araya getirmeyi hedeflemiş ve bu amacına ulaşmıştır. Bu kaynaklar şunlardır:

• Cevherî’nin es-Sıhâh'ı.

• İbn Sîde’nin el-Muhkem'i.

• Ezherî’nin Tehzîbü’l-Luga'sı.

• Cevherî’nin Haşiye'si (İbn Berrî şerhiyle birlikte).

• İbnü’l-Esîr’in en-Nihâye'si (Hadis ve garib kelimeler üzerine).

Yaklaşık 80.000 madde başı içeren eser, Arapçanın zenginliğini ve kelime dağarcığını en ince ayrıntısına kadar muhafaza eder.

2. Düzenleme Metodu (Tertibi)

Eser, klasik "Kafiye Sistemi"ne göre düzenlenmiştir. Yani kelimeler, köklerinin son harfine göre alfabetik olarak sıralanır:

• Bâb (Bölüm): Kelimenin kökündeki son harf esas alınır. (Örn: Ketebe kelimesi "Bâbu’l-Kâf"ta değil, "Bâbu’l-Bâ"da bulunur).

• Fasıl (Alt Başlık): Kelimenin kökündeki ilk harf esas alınır.

Bu sistem, şairlerin kafiye bulmasını kolaylaştırmak amacıyla o dönemdeki sözlüklerde sıkça tercih edilmiştir.

3. Eserin Özellikleri

• Ansiklopedik Bilgi: Sadece kelime anlamı vermez; kelimenin geçtiği ayetleri, hadisleri, meşhur Arap şiirlerini ve atasözlerini de zikreder.

• Dil Savunması: İbn Manzûr, döneminde Arapçanın bozulmaya başladığını düşünerek, dili aslına uygun şekilde koruma arzusuyla bu eseri yazmıştır.

• Güvenilirlik: Kendinden önceki en sağlam kaynakları süzgeçten geçirerek topladığı için, araştırmacılar için en güvenilir müracaat noktasıdır.